Gdy zapytamy AI o wychowanie szczeniąt w książce „Animal Farm”, otrzymamy mniej więcej takie informacje: W powieści Folwark zwierzęcy George’a Orwella wychowanie młodych szczeniąt stanowi kluczowy punkt zwrotny fabuły i jest metaforą brutalnej indoktrynacji oraz tworzenia totalitarnej policji politycznej. Za cały proces odpowiadał Napoleon (świnia), który odebrał szczenięta matkom (Jessie i Bluebell) zaraz po ich odsadzeniu.
Przebieg i cel wychowania szczeniąt:
- Izolacja od społeczności: Napoleon zamknął młode psy na odosobnionym strychu, do którego dostęp prowadził jedynie po drabinie. Reszta zwierząt szybko o nich zapomniała.
- Sekretna indoktrynacja: Świnia osobiście zajęła się ich „edukacją”, karmiąc je i szczepiąc w nich bezwzględne posłuszeństwo oraz kult własnej osoby.
- Stworzenie ślepego narzędzia terroru: Zamiast na pożytecznych członków farmy, szczenięta zostały wychowane na krwiożercze, agresywne bestie, niezdolne do samodzielnego myślenia.
Gdy psy dorosły, Napoleon wykorzystał je do siłowego przejęcia władzy i wygnania Snowballa. Od tego momentu pełniły one funkcję osobistej gwardii dyktatora, terroryzując inne zwierzęta, tłumiąc wszelki opór i wykonując publiczne egzekucje na tzw. „zdrajcach”.
W kontekście satyry na rewolucję rosyjską, proces ten symbolizuje powstanie sowieckiego aparatu terroru (Czeka /NKWD) oraz wychowywanie młodego pokolenia w duchu ślepego stalinizmu, z zupełnym odcięciem od prawdy historycznej.
***
Wpadka z młodzieżą ze „szkoły mundurowej”, która jakoś tak zaplątała się pod Trybunał Konstytucyjny (ale pod opieką nauczycieli), skłania do zastanowienia. Ich okrzyki były nie tylko wulgarne. Także jawnie partyjne i do tego według klucza zaplecza politycznego tej ich prywatnej szkoły.
Wyprowadziliśmy wychowanie młodych z salek katechetycznych do szkół. Obserwujemy teraz rozkład takiej formy formacji katolickiej, bo – zwłaszcza na poziomie szkół średnich – na szkolną katechezę już niewielu uczęszcza. Za to mamy do czynienia z posyłaniem dziewcząt i chłopców do szkół o profilu militarnym. Motywacja rodziców jest różna. Bywa wyrazem szukania ratunku w dyscyplinie wojskowej.
Nie chcę negować potrzeby formowania przyszłych wojskowych. Ale boję się zastępowania formacji chrześcijańskiej przez pseudochrześcijańską. Nie wystarczy noszenie sztandarów z napisem „Bóg, honor, Ojczyzna”, by uformować ludzkie sumienia w odniesieniu do Ewangelii. Również żołnierze i funkcjonariusze oraz funkcjonariuszki potrzebują formacji wspólnotowej. Chodzi o wzrastanie wśród takich relacji, by wiedzieli, czym jest odpowiedzialna służba dla wspólnoty. Mówiąc innym językiem, by byli propaństwowcami, a nie działaczami partyjnymi. I przykłady takich prowspólnotowych postaw zobaczyliśmy jako żywo w Krakowie w sobotę 7 listopada. Stąd wołamy „chwała bohaterom” i to nie tylko tym w mundurach. A także, i owszem, zobaczyliśmy jak istotne jest fachowe wyszkolenie.
Jednocześnie zastanawiamy się nad śmiercionośnymi skutkami militaryzmu bez odpowiedniego wychowania. Kult przemocy i rozumienie wolności jako alienacji od „wrogiego” społeczeństwa, jako niszczenie wszelkich ludzkich relacji, pokazały swoje zbrodnicze konsekwencje. To jest dzwonek alarmowy. Nie możemy formować młodych ludzi poza wspólnotą.
„Napoleon zamknął młode psy na odosobnionym strychu, do którego dostęp prowadził jedynie po drabinie. Reszta zwierząt szybko o nich zapomniała”. Formacja do życia chrześcijańskiego musi odbywać się we wspólnocie chrześcijańskiej. A zatem bardziej parafialnej niż szkolnej.
***
„Za cały proces odpowiadał Napoleon (świnia), który odebrał szczenięta matkom (Jessie i Bluebell) zaraz po ich odsadzeniu”. Relacje rodzinne są najistotniejsze. Pamiętamy, że ofiary były też w domu w Ostrowcu Świętokrzyskim. W Kościele mierzymy się z kryzysem związanym z wykorzystywaniem seksualnym. Już mało kto pamięta, że pierwsza fala ujawnień i procesów o odszkodowania dotyczyła środowisk związanych z internatami. I nie chodziło tylko o sierocińce, ale o elitarne szkoły przeznaczone dla dzieci z bogatych rodzin, gdzie owi rodzice tylko z rzadka mieli kontakt ze swoimi pociechami. Zamknięte, wyłącznie męskie środowiska dla młodzieży i ich opiekunów. To zjawisko dość charakterystyczne dla kultury anglosaskiej. Możemy sobie wyobrazić, jaka emocjonalność się tam wytwarzała.
Przeciwdziałanie nadużyciom i wykorzystaniu przyniosło wiele zmian w regułach dotyczących relacji wychowanek wychowawca. Są one potrzebne. Ale też zaczynamy sobie zdawać sprawę, że obawy i napięcia popychają nas do wychowywania „bezdotykowego” lub z relacjami obciążonymi bardzo dużą dozą rezerwy i oschłości. To w połączeniu w łatwym dostępem do substytutów internetowych buduje sytuacje przypominające tę, gdzie „Napoleon zamknął młode psy na odosobnionym strychu, do którego dostęp prowadził jedynie po drabinie. Reszta zwierząt szybko o nich… zapomniała”.
Przypomnienie i w powieści i w życiu bywa bardzo bolesne.
***
Tu znajdziesz wszystkie teksty autora.
Wesprzyj nas wpłacając na ZRZUTKĘ lub na PATRONITE.
ur. w 1964, jezuita, były redaktor naczelny kwartalnika „Życie Duchowe”, publicysta.